Nhìn lại nhẹ nhàng hay lại tự trách mình?

Nghĩ lại một lúc khó khăn có thể giúp bạn học được điều gì đó. Nó cũng có thể biến thành một phiên tòa, nơi bạn vừa là bị cáo vừa là quan tòa. Khi đang ở trong đó, hai điều này nghe rất giống nhau, nên biết chỗ khác biệt sẽ có ích.

Có thể bạn đi họp về và nghe mình nói lần thứ năm: “Lẽ ra mình phải nói khéo hơn.” Đó là một buổi tối rất bình thường.

Suy ngẫm khác tự trách thế nào?

Suy ngẫm thì tò mò. Nó hỏi chuyện gì đã xảy ra, lúc đó bạn cảm thấy gì và lần sau có thể thử gì. Nó kết thúc bằng một thay đổi nhỏ, cụ thể.

Tự trách là một lời phán xét. Nó nói “mình vô dụng” hay “lúc nào mình cũng vậy”, và sau đó chẳng có gì để làm. Nó để bạn mệt mỏi mà không rõ ràng hơn chút nào.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) liệt kê “đối xử bằng lòng tử tế” là một trong năm kỹ thuật trong tài liệu về căng thẳng của họ¹. Chính lòng tử tế giúp bạn nhìn vào lỗi đủ lâu để học từ nó.

Thử cách này: suy ngẫm bốn dòng

Bạn có thể viết trên điện thoại khi ngồi xe buýt, hoặc vào sổ sau bữa tối. Dành cho nó năm phút.

1. Chuyện gì đã xảy ra? Kể lại như một phóng viên trung lập, trong một hai câu đơn giản.
2. Lúc đó mình cảm thấy gì? Gọi tên cảm xúc bằng một hai từ: ngượng, vội, lo.
3. Lần sau mình có thể thử một điều gì? Giữ nó nhỏ và cụ thể.
4. Mình sẽ nói gì với một người bạn làm điều này? Viết câu tử tế, thật lòng mà bạn sẽ nói với họ.

Rồi dừng lại. Nếu đầu óc bắt đầu dòng thứ năm kiểu “nhưng thật ra mình là…”, hãy nhận ra nó và đóng ghi chú lại. Bài tập xong khi nó đã cho ra một thay đổi.

Khi giọng nói chê trách cứ tiếp tục thì làm gì?

Hãy coi nó như một người hàng xóm ồn ào, không phải quan tòa. Bạn không cần cãi lại. Bạn có thể nói: “Cảm ơn, mình ghi nhận rồi,” và quay về việc đang làm.

Cho đôi tay một việc nhỏ: rửa cái cốc, tưới cây, gấp cái khăn. Giọng nói ấy dễ yếu đi khi sự chú ý của bạn nằm ở một việc cụ thể bằng tay chân.

Áp dụng vào một ngày thật

Hãy suy ngẫm một lần, gần cuối ngày, rồi để ngày khép lại. Bữa khuya ở quán vỉa hè là chỗ tốt để nghĩ thật lòng một chút, và còn tốt hơn để kể với một người bạn.

Nếu gia đình bạn hay nhanh miệng chỉ ra lỗi của bạn, hãy giữ bốn dòng ấy cho riêng mình. Bạn được phép học mà không cần ai chứng kiến.

Dù bạn là sinh viên vừa nhận kết quả hay cha mẹ sau một buổi chiều vất vả với con, quy tắc vẫn vậy: một thay đổi, rồi nghỉ. Ngày mai sẽ có một cơ hội mới.

Khi nào cần thêm hỗ trợ

Nếu giọng nói chê trách ồn ào gần như mỗi ngày, khiến bạn thấy mình vô giá trị, hay khó chịu đựng nổi, bạn cứ dừng lại và nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn. Trang hỗ trợ của chúng tôi chỉ chỗ bắt đầu.

Đọc tiếp

Nếu bạn cứ nghĩ lại một cuộc trao đổi cụ thể, hãy đọc bài Vì sao cứ nghĩ lại cuộc trò chuyện bình thường? Để phân biệt vấn đề giải quyết được với vòng lặp, hãy xem bài Vấn đề cần giải quyết hay suy nghĩ lặp lại? Về khác biệt giữa nghĩ cẩn thận và nghĩ quẩn, hãy thử bài Đang suy nghĩ quá nhiều hay đang chuẩn bị?

Công cụ Bảng trút ý chỉ lưu những gì bạn viết trong trình duyệt. Mọi bài về chủ đề này nằm ở trang Tâm trí nhẹ nhàng hơn, từng bước nhỏ.