Tâm trí lang thang có phải là thiền thất bại?

Không, đầu óc bận rộn không có nghĩa là bạn thất bại. Suy nghĩ kéo đến là chuyện tự nhiên khi bạn ngồi yên, và nhận ra chúng là một phần của việc tập.

Nếu lần trước bạn bỏ dở vì đầu óc cứ chạy loạn, bài này dành cho bạn. Nó cũng nói về việc nên làm gì khi có chuyện gián đoạn thật sự giữa buổi ngồi.

Tâm trí lang thang có nghĩa là tôi đã thất bại?

Riêng điều đó thì không. NHS cho biết chánh niệm (chú ý tới điều đang diễn ra, một cách tử tế) không phải là làm cho suy nghĩ biến mất, mà là nhìn chúng như những sự kiện của tâm trí, đến rồi đi¹.

Đó là một cách mô tả, và nó đến từ chánh niệm. Thiền gồm nhiều cách tập khác nhau, và NCCIH lưu ý có những cách tập trung vào một điều cụ thể như hơi thở, một âm thanh, một hình ảnh hay một từ lặp lại³. Mỗi cách tập đòi hỏi một điều khác nhau, nên hãy xem cách tập của mình yêu cầu gì.

Với một số người, khoảnh khắc có ích là đúng lúc họ nhận ra mình đã trôi đi. Chính cái nhận ra nho nhỏ đó là bài tập.

Sao ngồi xuống thì đầu óc lại ồn hơn?

Khi bạn chậm lại, bạn thôi tự làm mình xao nhãng, nên những suy nghĩ vẫn mang theo trở nên dễ nghe thấy hơn. Cảm giác như tâm trí bận hơn, nhưng thật ra là bạn đang lắng nghe.

NHS nói thêm rằng chánh niệm có thể đặc biệt có ích nếu bạn thấy mình mắc kẹt trong việc sống lại chuyện cũ hay sống trước nỗi lo tương lai². Nếu tâm trí bạn cứ chiếu lại những cuộc trò chuyện trong ngày, đó là điều rất con người, không phải dấu hiệu bạn đang làm sai.

Thử cách này: thói quen ba từ

Khi bắt gặp mình đã rời điểm chú ý, hãy dùng ba từ thầm trong đầu: nhận ra, gọi tên, quay về.

1. Nhận ra rằng mình đã trôi đi. Không cần trách mắng gì.
2. Gọi tên nó bằng một từ: “lên kế hoạch”, “lo lắng”, “nhớ lại”.
3. Quay về chỗ bạn đang để sự chú ý nghỉ, như một âm thanh, hơi thở hay giọng nói đang hướng dẫn.

Có thể bạn phải làm lại điều này rất nhiều lần chỉ trong năm phút. Mỗi lần là một lần tập.

Đây là loại suy nghĩ nào?

Không phải suy nghĩ nào cũng cần đáp lại giống nhau. Phân loại nhanh giúp bạn quyết định ngay lúc đó.

Loại suy nghĩ	Nên làm gì	Ví dụ
Lên kế hoạch	Ghi nhận, thầm nói “để sau”, quay về hơi thở	“Tan làm phải đi chợ”
Chiếu lại	Gọi tên là “chiếu lại”, để nó qua, quay về	Nghĩ đi nghĩ lại câu sếp nói trong cuộc họp
Buồn bực hay sợ hãi	Mở mắt, nhìn quanh, dừng lại nếu cần	Một ký ức đau buồn cứ không chịu đi

Dòng thứ ba là quan trọng nhất. Nếu một suy nghĩ thấy nặng nề hay đáng sợ, bạn không phải ở lại với nó. Dừng lại, đứng dậy, uống chút nước, và cân nhắc nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn. Trang hỗ trợ chỉ cho bạn nơi bắt đầu.

Nếu bị gián đoạn thì sao?

Hãy tách hai loại gián đoạn, vì mỗi loại cần cách đáp khác nhau.

Loại thứ nhất là chuyện sắp xếp thường ngày: chuông cửa, con cái, tiếng báo tin nhắn, tiếng karaoke nhà hàng xóm. Những cái này bạn có thể lường trước. Chọn lúc sau khi đưa con đi học hay trước cuộc họp đầu tiên, để điện thoại im lặng, báo cho người nhà, và giữ buổi ngồi thật ngắn. Nếu vẫn bị gián đoạn, cứ lo việc đó rồi bắt đầu lại sau.

Loại thứ hai là một chỉ dẫn bạn không hiểu, ví dụ một bước không làm theo được hay một nhịp thấy không đúng. Cái này không nên giải bằng cách đoán. Hãy hỏi bên cung cấp cách tập, trong ứng dụng hay trên trang trợ giúp của họ, trước khi thay đổi gì. Kéo dài hay bắt đầu lại một cách tập cụ thể thế nào tùy vào cách bên cung cấp thiết kế nó, nên hãy hỏi họ.

Lồng vào một ngày thật

Trong một ngôi nhà đông người, chiếc xe đang đỗ hay phòng tắm có tiếng quạt chạy có thể là đủ. Vào buổi chiều nóng nực, hãy ngồi gần cửa sổ và để tiếng ồn ngoài phố làm thứ bạn lắng nghe. Nếu không có được năm phút trọn vẹn, một phút vẫn tính.

Nếu có lúc việc tập khơi lên cảm giác quá khó chịu, chóng mặt hay ký ức đau buồn, bạn cứ dừng lại. Nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn là ý hay, và trang hỗ trợ có danh sách nơi bắt đầu.

Đọc tiếp ở đâu

Để nắm những điều cơ bản, hãy đọc thiền là gì?. Để hình dung một buổi ngắn đầu tiên, hãy đọc buổi ngồi thiền đầu tiên sẽ như thế nào.

Nếu muốn bớt nôn nóng về kết quả, bài thử thiền mà không kỳ vọng lớn có thể giúp. Công cụ Hẹn giờ thiền cho bạn đặt một khoảng ngắn và chạy ngay trong trình duyệt. Mọi bài cho người mới đều nằm ở trang chủ đề bắt đầu thiền khi bạn hoàn toàn mới.