Những lúc khó khăn

Khi thiền khiến bạn khó chịu

Ngồi yên khiến bạn thấy có gì đó không ổn, và bạn chưa biết nên làm gì.

Một phụ nữ ngồi mở mắt, đặt tay lên gối và hai bàn chân trên sàn.

Nếu ngồi thấy khó chịu, hoặc bài tập khiến bạn bất an, bạn được phép dừng lại. Thiền không đòi hỏi bạn phải gồng mình chịu đựng. Cảm giác khó chịu cho bạn biết điều gì hợp với bạn hôm nay, chứ không phải bài kiểm tra bạn phải vượt qua.

Nếu ngồi thấy khó chịu thì sao?

Hãy bắt đầu từ cơ thể. Chuyển sang ghế, kê gối sau lưng hoặc dựa vào tường. Bạn có thể mở mắt, rút ngắn thời gian, hoặc đứng và đặt tay lên mặt bàn.

Đổi tư thế hay thời gian là những lựa chọn bình thường cho thoải mái.

Nếu bạn theo phương pháp của một người thầy hay một ứng dụng cụ thể, muốn đổi chính phương pháp thì tốt nhất hỏi lại nơi đó. Đau không phải bằng chứng của tiến bộ. Nếu một cơn đau cứ quay lại, bạn cần gặp bác sĩ chứ không cần cố hơn.

Nếu thấy bất an thay vì thư giãn?

Chuyện này có thể xảy ra, và đáng để bạn coi trọng. NHS cho biết chánh niệm không giúp được tất cả mọi người, và có người thấy tệ hơn sau khi thử1.

Một bài tổng quan hệ thống năm 2020 gồm 83 nghiên cứu với 6.703 người lớn tập thiền đã ghi nhận tác dụng không mong muốn ở 55 nghiên cứu, với tỷ lệ chung là 8,3 phần trăm2. Những tác dụng được ghi nhận nhiều nhất là lo âu, trầm cảm và rối loạn nhận thức3. Các tác giả cho biết chúng có thể xảy ra cả ở người chưa từng có vấn đề sức khỏe tâm thần3.

Những con số này nói về cả nhóm người, nên cảm nhận của chính bạn mới là điều đáng tin hơn. Chúng cho thấy phản ứng khó chịu là điều đã được biết đến, và coi trọng nó là hợp lý.

Thử cách này: dừng lại nhẹ nhàng

Bạn dùng được bất cứ lúc nào, ở bãi gửi xe, trên xe buýt hay tại bàn làm việc.

  1. Dừng bài tập. Bạn không cần lý do.
  2. Mở mắt, chậm rãi nhìn quanh phòng. Gọi tên ba thứ bạn thấy.
  3. Ấn bàn chân xuống sàn và cảm nhận chiếc ghế bên dưới.
  4. Uống chút nước, hoặc đi chậm trong một phút.
  5. Kể cho người bạn tin tưởng nếu bạn muốn, hoặc chỉ cần nghỉ ngơi.

Sau đó, viết ba dòng bạn có thể đưa cho người có chuyên môn: bạn đã làm gì, trong bao lâu, và nhận thấy điều gì.

Ai có thể giúp bạn?

Nếu chuyện này cứ lặp lại, bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn là nơi nên tìm đến. NCCIH khuyên bạn nói với người chăm sóc sức khỏe của mình về các phương pháp bổ sung bạn đang dùng, và hỏi về đào tạo cũng như kinh nghiệm của người hướng dẫn thiền5.

Họ cũng khuyên không dùng thiền hay chánh niệm để thay thế chăm sóc y tế thông thường, hay để trì hoãn việc đi khám4. Trang hỗ trợ của chúng tôi liệt kê những nơi để bắt đầu, và bài tìm nơi hỗ trợ ngoài bài hướng dẫn giải thích cách đi bước đầu tiên.

Nếu bạn thấy mình có thể làm hại bản thân, hoặc ai đó đang gặp nguy hiểm, hãy gọi ngay số cấp cứu tại nơi bạn ở.

Đưa vào cuộc sống thật

Có thể bạn ở phòng chung, đang giờ nghỉ hay ở cạnh gia đình, nên chỉ dừng lại trong im lặng được thôi. Như vậy là đủ. Nếu một bài tập không hợp với niềm tin của bạn, hãy chọn một hoạt động khác đơn giản hơn, như đi bộ hoặc chậm rãi pha một tách trà.

Khi thấy vững lại, công cụ Bắt đầu lại có thể giúp bạn chọn một bước rất nhỏ tiếp theo, theo nhịp của bạn, nếu bạn muốn.

Đọc gì tiếp theo

Quay lại chủ đề Nghiên cứu nói gì về thiền. Để hiểu một bảng câu hỏi hay bài trắc nghiệm cho biết được gì và không cho biết được gì, đọc vì sao công cụ tự giúp không phải là đánh giá. Nếu bạn lo vì đầu óc cứ nghĩ ngợi, bài tâm trí lang thang có phải là thiền thất bại? giải thích vì sao đó là chuyện bình thường.

Nếu bạn muốn tránh hẳn ứng dụng, hãy xem bài điều gì giúp được mà không cần cài ứng dụng? Bạn luôn có thể gác việc tập lại, và không có gì ở đây buộc bạn phải quay lại với nó.

Câu hỏi thường gặp

Khó chịu có nghĩa là tôi tập sai không?

Không. Lưng mỏi, người bồn chồn hay đầu óc lang thang không có nghĩa là bạn thất bại. Thường đó chỉ là tư thế hoặc thời gian chưa hợp với bạn. Hãy chỉnh chỗ ngồi, rút ngắn thời gian hoặc mở mắt ra. Nếu cơn đau vẫn còn, hãy đi khám, và đừng bao giờ xem đau là dấu hiệu tiến bộ.

Thấy lo lắng hay buồn khi thiền có bình thường không?

Chuyện này có thể xảy ra, và bạn không phải người duy nhất. Lúc ngồi yên, những cảm xúc mà ngày bận rộn che đi có thể trồi lên. Bạn không cần cố gồng qua. Hãy dừng lại, lấy lại thăng bằng, và nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn nếu nó quay lại hoặc làm bạn lo.

Thấy tệ một lần thì có nên bỏ hẳn không?

Đó là lựa chọn của bạn, và cả hai cách đều ổn. Có người tạm nghỉ, đổi cách tập hoặc chờ đến khi thấy vững hơn. Nếu bài tập đã khiến bạn bất an hơn một lần, tốt nhất nên nói chuyện với người có chuyên môn trước khi thử lại, và trong lúc chờ thì chọn việc gì nhẹ nhàng hơn.

Nguồn tham khảo

  1. NHS (truy cập 2026-10-19)
  2. Acta Psychiatrica Scandinavica (via PubMed) (truy cập 2026-10-19)
  3. Acta Psychiatrica Scandinavica (via PubMed) (truy cập 2026-10-19)
  4. NCCIH, US National Institutes of Health (truy cập 2026-10-19)
  5. NCCIH, US National Institutes of Health (truy cập 2026-10-19)

Nếu lúc này bạn thấy nặng lòng, trò chuyện với ai đó sẽ giúp ích. Trang hỗ trợ của chúng tôi có các đường dây nóng tại Malaysia mà bạn có thể liên hệ ngay hôm nay.