Đọc kết quả trước sau không có nhóm đối chứng
Biểu đồ cho thấy mọi người thấy khá hơn sau đó, và bạn tự hỏi điều ấy thật sự chứng minh được gì.
Kết quả trước và sau cho bạn biết có điều gì đó đã thay đổi. Nó không cho biết vì sao. Nếu không có nhóm so sánh, điểm số bình tĩnh hơn sau một khóa thiền có thể đến từ khóa học, từ thời gian trôi qua, hoặc đơn giản vì người ta mong mình khá lên.
Điều đó không làm kết quả trở nên vô giá trị. Nó chỉ có nghĩa là bạn đọc nó như một gợi ý, chứ không phải một phán quyết.
Nghiên cứu trước và sau không có nhóm đối chứng là gì?
Các nhà nghiên cứu đo một nhóm người, cho tất cả cùng tập một cách, rồi đo lại. Không ai được để ngoài làm nhóm so sánh.
Hình dung một nhóm đồng nghiệp trong văn phòng tham gia chương trình tập thở bốn tuần. Cuối chương trình, điểm căng thẳng của họ thấp hơn. Ta dễ ghi công cho chương trình, nhưng cũng trong những tuần đó, cả nhóm vừa qua một kỳ chốt sổ cuối tháng bận rộn.
Nhóm đối chứng bổ sung điều gì?
Trong thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên, người tham gia được chia ngẫu nhiên vào các nhóm riêng, và nhóm đối chứng nhận giả dược hoặc liệu pháp tiêu chuẩn1. Ở các nghiên cứu có giả dược, so sánh các nhóm cho thấy thay đổi là do cách điều trị hay có thể xảy ra tình cờ2.
Vì vậy nhóm đối chứng trả lời một câu hỏi: chuyện gì xảy ra với những người tương tự nhưng không được tập? Thiếu câu trả lời này, bạn chỉ đang đoán nguyên nhân.
Còn điều gì khác có thể giải thích sự thay đổi?
Một số chuyện rất bình thường cũng làm điểm số nhích lên mà cách tập chẳng cần làm gì.
- Thời gian: một giai đoạn khó dịu bớt, một hạn chót đã qua, điểm thi tốt nghiệp THPT đã có.
- Thời điểm tham gia: người ta tham gia lúc thấy tệ nhất, nên lần đo sau thường khá hơn.
- Kỳ vọng: nếu tin rằng nó sẽ giúp, bạn có thể tự chấm điểm dễ chịu hơn.
- Được quan tâm thêm: được hỏi han xem bạn thế nào, tự nó cũng khiến bạn thấy dễ chịu.
Kết quả trước và sau vẫn cho bạn biết điều gì?
Nó có thể cho thấy một cách tập đủ dễ để theo và mọi người gắn bó với nó. Nó cũng có thể gợi ý cho các nhà nghiên cứu một thử nghiệm đúng nghĩa đáng thực hiện.
Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp của Mỹ (NCCIH) cho biết phần lớn nghiên cứu về thiền và chánh niệm còn ở bước đầu hoặc chưa chặt chẽ về mặt khoa học, nên cần đọc kết quả một cách thận trọng3. Biểu đồ trước và sau là một ví dụ điển hình của loại bằng chứng ban đầu ấy.
Thử cách này: năm câu hỏi cho bất kỳ kết quả nào
Hãy dùng chúng với một tấm áp phích, trang giới thiệu khóa học hay mô tả ứng dụng. Chỉ mất khoảng một phút.
- Có nhóm so sánh nào không được tập hay không?
- Ai chọn tham gia, và họ tham gia vào lúc nào trong cuộc sống?
- Trong cùng những tuần đó còn có gì khác thay đổi?
- Ai là người đo, và đo bằng cách nào?
- Nguồn có nói rõ điều mình không thể chứng minh không?
Nếu trang đó không trả lời được câu một và câu năm, bạn vẫn có thể giữ sự quan tâm nhưng đừng vội tin. Bạn có thể ghi câu trả lời vào công cụ Nhìn lại tuần, và những gì bạn gõ chỉ lưu trong trình duyệt của bạn.
Áp dụng vào cuộc sống hằng ngày
Bạn sẽ gặp những biểu đồ này trong tin nhắn Zalo chuyển tiếp, trong quảng cáo trước một video, hoặc trên điện thoại của người thân. Bạn không cần tranh cãi. Một câu nhẹ nhàng như “hay đấy, không biết họ có nhóm so sánh không” là đủ.
Để xem một ví dụ lần theo từng lời hứa, hãy đọc lợi ích được nói tới có thật sự được đo. Để hiểu vì sao một kết quả hiếm khi áp dụng được cho ứng dụng khác, hãy đọc vì sao nghiên cứu về một kiểu tập không chứng minh ứng dụng khác hiệu quả.
Khi nào cần thêm sự hỗ trợ
Một biểu đồ không phải là đánh giá về bạn. Nếu có điều gì trong cuộc sống khiến bạn thấy nặng nề, hoặc một bài tập làm bạn bất an, bạn cứ dừng lại và nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn. Trang hỗ trợ của chúng tôi chỉ nơi bắt đầu.
Đi tiếp ở đâu
Mọi bài về cách đọc bằng chứng được gom ở trang nghiên cứu nói gì về thiền. Nếu muốn nắm phần căn bản trước, hãy bắt đầu với cách đọc nghiên cứu về thiền mà không bị cuốn theo.
Khi bạn muốn cảm nhận một bài tập hơn là đọc về nó, bài thiền có hướng dẫn bảy phút miễn phí của Sadhguru trong ứng dụng Miracle of Mind là một cách tùy chọn để thử và tự đánh giá bằng trải nghiệm của mình.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả trước và sau có vô dụng không?
Không. Nó cho thấy mọi người thấy cách tập dễ theo và điểm số đi theo hướng mong đợi. Vì vậy nó là một gợi ý ban đầu hợp lý. Chỉ là nó không cho biết cách tập có gây ra thay đổi hay không, nên đừng xem nó như bằng chứng.
Nhóm đối chứng là gì, nói đơn giản?
Đó là nhóm người thứ hai, được đo vào cùng những thời điểm nhưng không tập cách đang được thử. So sánh hai nhóm giúp tách tác dụng của cách tập khỏi mọi thứ khác đã thay đổi trong những tuần đó.
Vì sao người ta có thể thấy khá hơn mà không tập gì?
Thời gian trôi qua, kỳ thi kết thúc, một giai đoạn khó dịu bớt, và người tham gia chương trình lúc đang tệ nhất có thể tự hồi phục dần. Việc mong mình khá hơn cũng ảnh hưởng đến cách ta tự chấm điểm. Biểu đồ trước và sau không tách được những điều này khỏi cách tập.
Có nên bỏ qua ứng dụng chỉ đưa ra số liệu trước và sau không?
Bạn không cần bỏ qua, nhưng hãy cân nhắc nhẹ tay. Hỏi xem ai được đo, trong cùng những tuần ấy có gì thay đổi, và có nhóm so sánh hay không. Nếu nhà cung cấp không nói rõ, hãy xem kết quả đó là câu chuyện của những người dùng ấy chứ chưa phải một phát hiện.
Đọc tiếp
Khi đã biết đọc một kết quả bằng con mắt bình tĩnh và tò mò, có thể bạn sẽ thích thử một bài tập ngắn có hướng dẫn và tự để ý xem mình cảm thấy thế nào.