การทำสมาธิคืออะไร

การทำสมาธิคือวิธีฝึกความใส่ใจ คุณเลือกสิ่งง่าย ๆ หนึ่งอย่างให้ใจพักอยู่ สังเกตเมื่อใจล่องลอย แล้วกลับมา หลัก ๆ ก็มีเท่านี้

ไม่ต้องมีอะไรพิเศษ ไม่ต้องจุดธูป ไม่ต้องเงียบสนิท ไม่ต้องทำใจให้ว่าง ถ้านั่งเก้าอี้และหายใจได้ วันนี้คุณก็ลองได้

จริง ๆ แล้วการทำสมาธิทำอะไร

คือการใส่ใจอย่างตั้งใจ ศูนย์สุขภาพเชิงบูรณาการและการแพทย์เสริมแห่งชาติของสหรัฐฯ (NCCIH) อธิบายว่าการทำสมาธิคือการฝึกหลายรูปแบบที่มุ่งให้ใจสงบ บางแบบให้จดจ่อกับลมหายใจ เสียง ภาพ หรือคำที่พูดซ้ำ¹

จึงไม่มีวิธีเดียว การฟังเสียงนำ การนั่งเงียบ ๆ กับลมหายใจหนึ่งนาที และการเดินช้า ๆ ล้วนเป็นรูปแบบหนึ่งได้ บางแบบมีเสียงนำ บางแบบทำคนเดียว

เป้าหมายคือใจที่ว่างเปล่าไหม

ไม่ใช่ และนี่คือความเชื่อผิด ๆ ที่ใหญ่ที่สุด มือใหม่บางคนเลิกตั้งแต่วันที่สอง เพราะใจวุ่นแล้วสรุปว่าตัวเองทำไม่เป็น

บริการสุขภาพแห่งชาติของสหราชอาณาจักร (NHS) อธิบายไว้ดีว่า การมีสติ (mindfulness) คือการใส่ใจสิ่งที่เกิดขึ้นตอนนี้อย่างอ่อนโยน ไม่ได้อยู่ที่การทำให้ความคิดหายไป แต่อยู่ที่การมองความคิดเป็นเหตุการณ์ในใจที่มาแล้วก็ไป² ใจที่วุ่นไม่ได้แปลว่านั่งล้มเหลว มันคือวัตถุดิบที่คุณกำลังฝึกด้วย

การทำสมาธิไม่ใช่อะไร

ไม่ใช่วิธีปิดความรู้สึก และไม่ได้มาแทนการไปหาหมอ ไม่ใช่การสอบด้วย จึงไม่มีอะไรต้องสอบผ่าน

และไม่ได้เป็นของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง พนักงานออฟฟิศ คนเกษียณ นักศึกษา และพ่อแม่ก็ลองกัน ทั้งคนที่นับถือศาสนาต่าง ๆ และคนที่ไม่นับถือศาสนาใด

ลองดู: หนึ่งนาทีเงียบ ๆ

ทำได้ที่โต๊ะทำงาน ลานจอดรถ หรือบนชานชาลาระหว่างรอรถไฟฟ้า

1. นั่งให้สบาย เท้าวางบนพื้น ปล่อยมือพักไว้
2. หลับตา หรือมองจุดใดจุดหนึ่งเบา ๆ
3. รู้สึกถึงลมหายใจตรงที่สังเกตได้ง่ายที่สุด จมูก หน้าอก หรือท้อง
4. เมื่อมีความคิดผุดขึ้น บอกในใจว่า “คิด” แล้วกลับมาที่ลมหายใจ
5. ผ่านไปราวหนึ่งนาที ลืมตา แล้วค่อย ๆ มองไปรอบ ๆ

ถ้าใจลอยไปสิบครั้ง คุณก็ได้ฝึกสิบครั้ง นั่นก็นับเป็นการฝึกแล้ว

ค่าใช้จ่ายเท่าไร และเรียนจากที่ไหนได้

การฝึกที่ง่ายที่สุดไม่เสียเงินเลย มีเก้าอี้ ลมหายใจ และหนึ่งนาที ทางเลือกฟรีมีทั้งตัวจับเวลาของเรา และการทำสมาธิแบบมีเสียงนำฟรีเจ็ดนาทีของสัทคุรุ (Sadhguru) ในแอป Miracle of Mind ซึ่งจะใช้หรือไม่ก็ได้

บางคนชอบมีครู มีคลาสที่ศูนย์ชุมชน ศาสนสถาน ที่ทำงาน และสตูดิโอที่เก็บเงิน ราคา ความยาว และแนวทางต่างกันมาก ราคาและผู้สอนเปลี่ยนได้ เราจึงไม่ใส่ไว้ที่นี่ ก่อนสมัคร ถามว่ารวมแล้วเสียเท่าไร มีค่าใช้จ่ายเพิ่มไหม และครูอธิบายการฝึกว่าอย่างไร

ถ้ามีคำถามเรื่องศาสนาล่ะ

การทำสมาธิมีหลายรูปแบบ บางแบบผูกกับศาสนาหรือสายความเชื่อเฉพาะ ถ้าไม่แน่ใจว่าการฝึกเข้ากับความเชื่อของคุณไหม การถามผู้รู้หรือผู้นำทางศาสนาของคุณเองเป็นเรื่องรอบคอบและให้เกียรติ บทความทำสมาธิได้ไหม ถ้ายังยึดศาสนาของตัวเองมีคำถามที่ควรนำไปถาม

ใส่ไว้ในวันธรรมดา

เลือกช่วงที่มีอยู่แล้ว ระหว่างรอกาแฟหายร้อน นั่งในรถหนึ่งนาทีหลังส่งลูกไปโรงเรียน หรือหยุดสักครู่ก่อนเปิดกลุ่ม LINE ครอบครัว

ถ้าบ้านเสียงดัง ก็นั่งไปเลย เสียงรอบตัวก็เป็นสิ่งที่ให้ใจพักความสนใจไว้ได้ ถ้าทำงานเป็นกะ เลือกช่วงเงียบช่วงไหนก็ได้ แล้วให้มันเป็นตอนเช้าของคุณ ไม่ว่านาฬิกาจะบอกเวลาอะไร

ถ้าการฝึกทำให้รู้สึกทุกข์ใจ เวียนหัว หรือนึกถึงความทรงจำที่เจ็บปวด หยุดได้ การคุยกับแพทย์หรือนักให้คำปรึกษาเป็นทางที่ดี และหน้าความช่วยเหลือของเราบอกว่าเริ่มที่ไหน

อ่านต่อ

ถ้าอยากเห็นภาพรวมว่าจะเริ่มอย่างไร อ่านจะเริ่มทำสมาธิจากตรงไหนดี อยากรู้ว่าการทำสมาธิต่างจากการมีสติอย่างไร ลองการทำสมาธิกับการมีสติ ต่างกันอย่างไร

กังวลเรื่องใจที่วุ่น บทความใจล่องลอยแปลว่าทำสมาธิไม่สำเร็จไหมอธิบายว่าทำไมเป็นเรื่องปกติ อยากได้ตัวจับเวลาโดยไม่ใช้แอป ตัวจับเวลาใช้ฟรีและทำงานในเบราว์เซอร์ของคุณ

ทุกอย่างรวมอยู่ที่หน้ารวมเริ่มทำสมาธิแบบมือใหม่จริง ๆ